Thursday, July 26, 2018

කොකා-කෝලා, රසායනික සංයෝග අඩංගු වූ එකම සෝඩා පානය නොවේ.

අවුරුදු 85 කට පෙර නිර්මාණය කරන ලද ලෙමන් සහ දෙහි රසැති 7-Up හි මුල් නාමය වුයේ "Bib-Label Lithiated Lemon-Lime Soda" යන්නයි. එහි සාමාන්‍ය තේරුම වන්නේ "බෝතල් බඳෙහි ලේබලය ඇති ලිතියම් අඩංගු දෙහි-ලෙමන් රසැති සෝඩා" යන්නයි. මනුෂ්‍යන් සඳහා ලිතියම් අඩංගු රසායනික ලවණ වර්ග යොදාගන්නේ මනසේ ඇතිවන ව්‍යාකූළතා සමනය කිරීම පිණිස වෙයි.

භූගතව ඇති ලිතියම් අඩංගු ලවණ වර්ග ද්විපාක්ෂික සංකූලතාවයට (bipolar disorder) මෙන්ම මානසික අවපීඩනයට (depression) ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා දිගු කාලයක් තිස්සේ භාවිතා කරයි. මනෝ චිකිත්සකයෙකු හා කොර්නෙල් විශ්ව විද්යාලයේ මහාචාර්යවරියක වන ඇනා ෆෙල්ස් නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පට සපයන ලද ලිපියකට අනුව, බොහෝ විට පොර්සිලේන් බඳුන්, වීදුරු සහ බැටරි තැනීම සඳහා යොදාගන්නා ලිතියම් අඩු මාත්‍රා වලින් පාණීය ජලය සමග ලබා දුන්විට මිනිසුන්ගේ සියදිවි නසා ගැනීම්, මිනී මැරුම් සහ ලිංගික දූෂණය සඳහා ඇති ප්‍රවණතා අඩුවන බව පවසන්නීය.


ලිතියම් සිට්රේට් අඩංගු මනස වෙනස් කිරීමේ ප්‍රතිඵල සහිත 7-Up සඳහා වෙළඳ පොළේ වැඩිම ආකර්ෂණයක් හිමි විය.

එහෙත්, වදන් 6 කින් සමන්විත දීර්ඝ සන්නාමයකින් යුත් ප්‍රසිද්ධ සෝඩා පානය නිෂ්පාදනය සඳහා එවකට සිටි තරඟ කරුවන් 600 කට වඩා නිෂ්පාදන වියදමක් දැරීමට සිදුවිය. නොබෝ කලකින් එහි නිෂ්පාදකයා වූ චාර්ල්ස් එල්. ග්‍රිග් එය 7 Up ලෙස නම් කළේය.

නමේ සම්භවය පිළිබඳව න්‍යායන් එකිනෙකට වෙනස් වේ. වඩාත්ම තර්කානුකූල පැහැදිලි කිරීම නම් "7" යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ නමේ සඳහන් පරිදි සෝඩා පානය සෑදීම සඳහා යොදාගත් ද්‍රව්‍ය 7 වෙයි; කාබනීකෘත ජලය, රසකාරක, සීනි, පැඟිරි තෙල්; සිට්‍රික් ඇසිඩ්; සෝඩියම් සිට්‍රේට් සහ ලිතියම් සිට්‍රේට් වෙයි.

1948 දී ලිතියම් සිට්‍රේට් භාවිතය රජය විසින් තහනම් කිරීමෙන් පසු එය 7-Up වට්ටෝරුව තුළින් ඉවත් කළ බව සඳහන් වෙයි.


Sunday, July 22, 2018

රන්වන් හස්තය සහිත මිනිසා

1936 දෙසැම්බර් 27 වන දින උපත ලැබූ, ඕස්ට්‍රේලියානු රාජ්‍ය සම්මානලාභී ජේම්ස් ක්‍රිස්ටෝෆර් හැරිසන්, රන්වන් හස්තය සහිත මිනිසා ලෙසද හැඳින්වේ. ඔහුගේ අසාමාන්‍ය සංයුතියක් ඇති රුධිර ප්ලාස්මාව රීසස් රෝගය සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට ඉවහල් වෙයි. ඔහු සිය ජීවිත කාලය පුරාවට පරිත්‍යාග 1000 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් කර ඇති අතර, මෙම පරිත්‍යාග රීසස් රෝගයෙන් පෙළුන නූපන් දරුවන් මිලියන 2.4 කට අධික සංඛ්‍යාවකගේ ජීවිත බේරා ඇත. 2018 මැයි මස 11 වන දින ඔහුගේ 1173 වන, එමෙන්ම අවසාන පරිත්‍යාගය කල අතර ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික ප්‍රතිපත්තියට අනුව වයස අවුරුදු 81 කට වඩා වැඩි පුද්ගලයෙකුගෙන් රුධිර පරිත්‍යාග ලබාගැනීම තහනම් වෙයි.


හැරිසන්ගේ වයස අවුරුදු 14 දී, ඔහුගේ පපුවේ බරපතල ශල්‍යකර්මයක් සිදු කළ අතර, රුධිරයේ ලීටර් 13 ක් අවශ්‍ය විය. ශල්‍යකර්මයෙන් පසුව ඔහු මාස ​​3 ක් රෝහලෙහි සිටියේය. තම ජීවිතය බේරා දුන්නේ රුධිරය බව වටහා ගත් ඔහු අනුන්ගේ ජීවිත බේරීම සඳහා තමාද රුධිරය පරිත්‍යාග කරන බවට ඉටා ගත්තේය. එකල පැවති නීතියට අනුව, වයස අවුරුදු 18 ක් සම්පුර්ණ කිරීමෙන් පසු ඔහු රුධිරය පරිත්‍යාග කිරීම ආරම්භ කළේය.

හැරිසන් 1954 දී පරිත්‍යාග කිරීම ඇරඹූ අතර පළමු පරිත්‍යාග කිහිපයෙන් පසුව, ඔහුගේ රුධිරයේ D Rh කාණ්ඩයේ ප්‍රතිදේහජන්‍යයට ප්‍රබල ලෙස ඔරොත්තුදෙන ශක්තිමත් හා ස්ථීර ප්‍රතිදේහ අඩංගු වන බව අනාවරණය විය. මෙම ප්‍රතිදේහ වැඩිදියුණු කිරීමෙන් පසු, Rh (D) සෘණ මව්වරුන්ගේ Rh (D) ධන ළදරුවන් මෙන්ම Rh (D) සාධකය හඳුනා නොගත් ළදරුවන්ගේ ඇතිවන මරණීය සංකුලතා සඳහා ඝර්භනී කාලයේදී මෙන්ම උපතින් පසුවද ප්‍රතිකාර කිරීමට යොදාගනියි.

දැනට ඇස්තමේන්තු කර ඇති පරිදි ඔහුගේ පරිත්‍යාගයන් හි අඩංගු ප්‍රතිදේහ හේතුවෙන්, ඔහුගේ දියණිය වන ට්‍රේසි ඇතුලුව ගර්භනී කාන්තාවන්ගේ ළදරුවන් මිලියන 2.4 ක ජීවිත බේරා ගැනීමට සමත් වී ඇත.

රුධිර ප්ලාස්මාව, රුධිරයට සාපේක්ෂව සති 2 කට වරක් වැනි කෙටි කාලයකින් නැවත පරිත්‍යාග කළ හැකි අතර, 2011 මැයි මාසයේ දී සිය 1000 වැනි පරිත්‍යාගය ලබා දීමට ඔහුට හැකි විය. මෙය වසර 57 ක් තුළ සෑම සතියකට වරක් එක් පරිත්‍යාගයක් ලබා දීම හා සමාන වෙයි.

ශ්‍රීපාද අඩවියේ ගුප්ත ඇත් සොහොන

ශ්‍රී පාද අඩවිය ගුප්ත අබිරහස්වලින් සැඟවී ගිය ස්ථානයකි. එහි නිතිපතා අලුත් යමක් සිදුවෙයි. කලක් හැටන් ශ්‍රී පාද මහා විද්‍යාලයේද ඉන්පසු මස්කෙළ...